Een samenwerking kan op papier zelfstandig zijn, maar in de praktijk kenmerken van een arbeidsovereenkomst vertonen. Dat risico heet schijnzelfstandigheid. Een ondernemingsnummer, factuur of contracttitel volstaat niet om de feitelijke relatie te kwalificeren.
De dagelijkse uitvoering telt
Bij de beoordeling spelen onder meer de wil van de partijen, de vrijheid om werktijd en werk te organiseren en de mogelijkheid van hierarchische controle een rol. Voor bepaalde sectoren kunnen daarnaast specifieke criteria of vermoedens gelden. Geen enkel los kenmerk geeft automatisch voor alle situaties het antwoord.[1]
Een afgesproken deadline of kwaliteitsnorm maakt een dienstverlener niet meteen werknemer. Maar verregaande dagelijkse aansturing, verplichte permanente aanwezigheid en een gebrek aan zelfstandige organisatie kunnen samen een ander beeld opleveren.
Schrijf een overeenkomst die de werkelijkheid beschrijft
Omschrijf een opdracht met prestaties of resultaten, vergoeding, oplevering en verantwoordelijkheid. Leg vast hoe partijen communiceren en hoe wijzigingen worden goedgekeurd. Geef geen zelfstandige vrijheid op papier die je operationeel niet wilt toelaten.
Kopieer daarom niet zomaar een personeelsreglement naar een freelanceovereenkomst. Vakantie aanvragen bij een leidinggevende, dezelfde evaluatiestructuur als werknemers en voortdurend instructies over de precieze werkwijze kunnen relevant zijn in het geheel van feiten.
Organiseer onafhankelijkheid bewust
Maak duidelijk wie de planning en uitvoering bepaalt binnen de afgesproken opdracht. Beperk systeemtoegang tot wat nodig is en documenteer zakelijke afspraken over veiligheid en vertrouwelijkheid. Zorg dat je intern weet welke personen werknemers zijn en welke externe partners.
Een fictief voorbeeld: je huurt een consultant in voor een rapport met afgesproken opleverdatum. Dat verschilt van iemand die zonder eigen beslissingsruimte dagelijks dezelfde functie vervult onder jouw directe leiding. De precieze kwalificatie vraagt steeds een beoordeling van alle omstandigheden.
Laat twijfel tijdig onderzoeken
De mogelijke gevolgen van een verkeerde kwalificatie kunnen sociaalrechtelijk, arbeidsrechtelijk en fiscaal zijn. Achteraf een andere contracttitel gebruiken herstelt de feitelijke uitvoering niet.[1]
Bespreek twijfelgevallen met een juridisch adviseur. Onderzoek ook of een beslissing of beoordeling door de Administratieve Commissie ter regeling van de Arbeidsrelatie relevant is. Herbekijk bestaande samenwerkingen wanneer opdrachten structureel veranderen. Een zelfstandige projectrelatie kan door de jaren heen immers een heel andere dagelijkse praktijk krijgen.
Dit artikel biedt algemene informatie, geen individueel fiscaal, sociaal of juridisch advies. Laat keuzes toetsen aan je eigen dossier.
Bronnen
Vragen over jouw situatie?
We vertalen dit naar persoonlijk advies voor jouw onderneming.
Gratis kennismaking